Chapter 16 — Oraliq Natijalarni Tekshirish (Self-Critique)

Prompt chaining zanjirining sifatini yanada oshirish uchun, har bir bosqich natijasini keyingi bosqichga o'tishdan oldin modelning o'zi tomonidan tekshirtirish mumkin — bu self-critique (o'z-o'zini tanqid qilish) deb ataladi.

---

Simple Explanation

Self-critique — modelga o'z natijasini (yoki oldingi bosqich natijasini) tanqidiy ko'z bilan qayta ko'rib chiqishni, xato yoki kamchiliklarni topishni va kerak bo'lsa yaxshilashni so'rash. Bu, odatda, alohida qo'shimcha bosqich sifatida prompt chaining zanjiriga qo'shiladi.

Kattalashtirish

Why Does It Exist?

Model birinchi urinishda har doim ham eng sifatli natijani bermasligi mumkin. Modelga "endi bu natijani tanqidiy tekshir" deb alohida so'rash, uni xuddi muharrir yoki tekshiruvchi rolida ishlatishga imkon beradi — bu ko'pincha sifatni sezilarli oshiradi, chunki "yaratish" va "tekshirish" vazifalari alohida e'tibor talab qiladi.

Example

code.text
TEXTNusxalash
011-bosqich: "Quyidagi mavzuda 150 so'zlik blog kirish qismini yoz: 'Masofaviy ishlashning foydalari'"
02 
03[1-bosqich natijasi olinadi]
04 
052-bosqich (self-critique): "Yuqoridagi matnni tanqidiy baholab chiq: u jozibalimi, takrorlanishlar bormi, grammatik xatolar bormi? Kamchiliklarni aniqlab, yaxshilangan versiyasini yoz."

Natija tavsifi: Ikkinchi bosqichda model o'z (yoki oldingi) matnini "muharrir" nuqtai nazaridan qayta ko'rib chiqadi — masalan, takrorlangan so'zlarni almashtiradi, jozibali sarlavha taklif qiladi va yakuniy, yaxshilangan versiyani taqdim etadi. Bu ikki bosqichli jarayon bitta so'rovda olingan natijaga qaraganda odatda sifatliroq bo'ladi.

⚠️ Common Mistake: Self-critique so'rashda aniq mezonlarni ko'rsatmaslik ("yaxshilab ber" kabi mavhum so'rov). Aniq mezonlar (jozibalik, grammatika, takrorlanish, uzunlik) ko'rsatilmasa, model tekshirishni yuzaki bajarishi yoki hech qanday real o'zgartirish kiritmasligi mumkin.

📝 Practice Exercises

🟢 Exercise 1 — Easy

Task: Qisqa marketing sloganini yozdirib (1-bosqich), so'ng uni "jozibalik" va "esda qolarlik" mezonlari bo'yicha tanqid qildirib, yaxshilangan versiyasini so'rovchi (2-bosqich) prompt zanjiri yozing.

🟡 Exercise 2 — Medium

Task: Email xatini yozdirib, so'ng uni ikki alohida qadamda (avval faqat kamchiliklarni ro'yxatlash, keyin tuzatish) qayta ko'rib chiqtiruvchi to'liq self-critique zanjirini loyihalashtiring.

🔴 Exercise 3 — Hard

Task: Murakkab texnik hujjat (masalan, API dokumentatsiyasi bo'limi) uchun uch bosqichli zanjir loyihalashtiring: (1) dastlabki yozish, (2) texnik aniqlik va to'liqlik bo'yicha tanqid, (3) tuzatilgan yakuniy versiya. Har bir bosqich uchun aniq mezonlarni belgilang.

🐛 Prompt Debugging Challenge

code.text
TEXTNusxalash
011-bosqich: "Mahsulot haqida tavsif yoz."
022-bosqich: "Yaxshilab ber."

Your Task: Bu ikki bosqichli zanjir nega samarasiz — tushuntiring va tuzating.

<details> <summary>Solution</summary> Muammo: Ikkinchi bosqich ("Yaxshilab ber") juda mavhum — qaysi jihatdan yaxshilash kerakligi (uslub, uzunlik, aniqlik, jozibalik) ko'rsatilmagan. Bundan tashqari, birinchi bosqichning o'zi ham aniqlik printsipiga (1-bob) rioya qilmagan — qaysi mahsulot, qaysi auditoriya uchun ekani noma'lum.

Tuzatilgan variant:

code.text
TEXTNusxalash
011-bosqich: "'Simsiz quloqchin X200' mahsuloti uchun, yosh auditoriya uchun 80 so'zlik, jonli tavsif yoz."
022-bosqich: "Yuqoridagi tavsifni jozibalik, ravonlik va takrorlanishlar yo'qligi bo'yicha tanqidiy baholab, kamchiliklarni aniqlab, yaxshilangan versiyasini yoz."

Bu versiyada har ikkala bosqich ham aniq maqsad va mezonlarga ega.

</details>

📌 Chapter Summary

Self-critique — modelga o'z (yoki oldingi bosqich) natijasini tanqidiy ko'z bilan qayta ko'rib chiqib, yaxshilashni so'rash usuli. Aniq mezonlar bilan berilgan, ikki qadamga (tanqid + tuzatish) bo'lingan self-critique jarayoni prompt chaining zanjirining umumiy sifatini sezilarli oshiradi, lekin cheksiz takrorlash samarasiz bo'ladi.

🎯 Key Takeaways

• Self-critique — model natijasini tanqidiy tekshirib, yaxshilash usuli.
• Aniq mezonlar (jozibalik, aniqlik, grammatika) ko'rsatish tanqidni chuqurroq qiladi.
• Tanqid va tuzatishni alohida qadamlarga bo'lish puxtaroq natija beradi.
• 1-2 marta self-critique odatda yetarli, undan ko'p takrorlash kamdan-kam foyda beradi.

⚡ Quick Cheat Sheet

• "Quyidagi [mezon1], [mezon2] bo'yicha tanqidiy baholab chiq" — tanqid bosqichi.
• "Kamchiliklarni hali tuzatmasdan, faqat ro'yxat qil" — tanqid va tuzatishni ajratish.
• "Yuqoridagi kamchiliklar asosida qayta yoz" — tuzatish bosqichi.
• 1-2 marta yetarli — ortiqcha takrorlashdan saqlan.