Chapter 25 — Kodlash Vazifalari uchun Prompting

Kod yozish, tushuntirish, tahrirlash va debug qilish — LLM'lardan eng ko'p so'raladigan vazifalardan biri. Bu bobda kodlash bo'yicha promptlarni qanday samarali tuzish ko'rib chiqiladi.

---

Simple Explanation

Kodlash vazifalari uchun prompting — dasturlash tili, kutilgan funksionallik, kod uslubi va cheklovlarni aniq belgilab, modeldan sifatli, ishlaydigan kod olish san'ati. Bu barcha oldingi bo'limlarda ko'rilgan tamoyillarning (aniqlik, format, misollar) dasturlashga qo'llanilishi.

Kattalashtirish

Why Does It Exist?

Kod — juda aniq va qat'iy qoidalarga ega mahsulot: bitta xato belgi butun dasturni ishlamay qo'yishi mumkin. Shuning uchun kodlash promptlarida aniqlik va to'liqlik ayniqsa muhim — noaniq so'rov ko'pincha noto'g'ri yoki chala kod bilan yakunlanadi.

Example

code.text
TEXTNusxalash
01Til: Python
02Vazifa: Berilgan ro'yxatdagi butun sonlarni juft va toq guruhlarga ajratuvchi funksiya yoz.
03Talablar:
04- Funksiya nomi: split_even_odd
05- Kirish: butun sonlar ro'yxati
06- Chiqish: (juft_sonlar, toq_sonlar) kortej
07- Bo'sh ro'yxat berilsa, ikkala bo'sh ro'yxatni qaytar
08- Kod ichida qisqa izoh (comment) bo'lsin

Natija tavsifi: Til, aniq funksiya nomi, kirish/chiqish formati va chegara holat (bo'sh ro'yxat) ko'rsatilgani uchun, model to'g'ridan-to'g'ri ishlatishga tayyor, aniq talablarga mos kod yozadi — bu shunchaki "juft-toq ajratuvchi funksiya yoz" deyishga qaraganda ancha ishonchli natija beradi.

⚠️ Common Mistake: Dasturlash tilini yoki kutubxona/freymvork versiyasini ko'rsatmaslik. Bu holatda model noto'g'ri til yoki eskirgan/mos kelmaydigan sintaksisdan foydalanishi mumkin, ayniqsa loyihada aniq versiya yoki uslub talab qilinganda.

📝 Practice Exercises

🟢 Exercise 1 — Easy

Task: Berilgan matndan takrorlangan so'zlarni topuvchi Python funksiyasi yozish uchun til, funksiya nomi, kirish/chiqish formatini aniq ko'rsatuvchi prompt yozing.

🟡 Exercise 2 — Medium

Task: Mavjud (xatoli) kod bo'lagini, aniq xato xabari va kutilgan natija bilan birga berib, uni debug qilishni so'rovchi prompt yozing.

🔴 Exercise 3 — Hard

Task: Murakkab funksiyani (masalan, REST API endpoint) yozish uchun til, freymvork versiyasi, kirish/chiqish formati, xatolarni boshqarish talablari va kod uslubi (masalan, TypeScript tiplari) bilan to'liq prompt loyihalashtiring.

🐛 Prompt Debugging Challenge

code.text
TEXTNusxalash
01Bu kodni tuzat: [faqat bitta funksiya nomi, "calculateTotal", boshqa hech qanday kontekst yo'q]

Your Task: Bu debug so'rovi nega yetarli emas — tushuntiring va tuzating.

<details> <summary>Solution</summary> Muammo: Faqat funksiya nomi berilgan, funksiyaning to'liq kodi, qaysi til ekani, qanday xato yuz berayotgani va kutilgan natija haqida hech qanday ma'lumot yo'q. Model bu holatda deyarli hech narsani tuzata olmaydi, chunki muammoning o'zi noma'lum.

Tuzatilgan variant:

code.text
TEXTNusxalash
01Til: JavaScript
02Kod:
03function calculateTotal(items) {
04  return items.reduce((sum, item) => sum + item.price, 0);
05}
06 
07Muammo: Agar items massividagi biror elementda "price" maydoni bo'lmasa, funksiya NaN qaytaradi.
08Talab: price maydoni yo'q elementlarni e'tiborsiz qoldiradigan (0 deb hisoblaydigan) tuzatilgan versiyani yoz.

</details>

📌 Chapter Summary

Kodlash vazifalarida aniq til, funksiya talablari, kirish/chiqish formati va chegara holatlarni ko'rsatish sifatli kod olish uchun zarur. Debug qilishda esa to'liq kod, aniq xato tavsifi va kutilgan natijani berish, hamda o'zgarishlarni izohlab berishni so'rash — muvaffaqiyatli tuzatishning kaliti.

🎯 Key Takeaways

• Kodlash promptlarida til, funksiya nomi, kirish/chiqish formatini aniq ko'rsatish shart.
• Chegara holatlarni (masalan, bo'sh kirish) alohida belgilash kerak.
• Debug so'ralganda to'liq kod va aniq xato tavsifi berish muhim.
• O'zgarishlarni izohlab berishni so'rash kodni tushunishni osonlashtiradi.

⚡ Quick Cheat Sheet

• "Til: ... Funksiya nomi: ... Kirish: ... Chiqish: ..." — asosiy kod so'rovi shabloni.
• Chegara holatlarni alohida sanab o't (bo'sh kirish, manfiy son va h.k.).
• Debug uchun: to'liq kod + xato xabari + kutilgan natija.
• "Nima o'zgarganini qisqacha tushuntir" — har doim so'ra.