Chapter 3 — Prompt Engineering: Aniq Buyruq, Aniq Natija

15 yillik tajribamdan: yomon montajyor ham, yomon prompt ham bir xil xato qiladi — noaniq topshiriq beradi. "Chiroyli qil" ham montajyorga, ham AI'ga yaramaydi. Bu bobda buyruq berishni professional darajaga olib chiqamiz.

---

3.1 Prompt Tuzilmasi

Simple Explanation

Yaxshi prompt beshta qismdan iborat:

code.text
TEXTNusxalash
011. ROL        — kim sifatida javob bersin
022. KONTEKST   — loyiha, auditoriya, maqsad
033. VAZIFA     — aniq nima qilish kerak
044. CHEKLOV    — uzunlik, ohang, nima mumkin emas
055. FORMAT     — natija qanday ko'rinishda bo'lsin

Yomon vs Yaxshi

code.text
TEXTNusxalash
01❌ "Menga video uchun ssenariy yoz."
02 
03✅ Rol: 15 yillik short-form ssenarist.
04   Kontekst: IT o'quv platformasi reklamasi, auditoriya — 18–25 yoshli yangi dasturchilar.
05   Vazifa: 30 soniyalik Reels ssenariysi yoz.
06   Cheklov: ≈75 so'z, ohang — hazil, birinchi 3 soniyada hook, "eng yaxshi" kabi bo'sh so'zlar yo'q.
07   Format: 2 ustunli jadval — [Vizual | Ovoz].

3.2 Iterativ Takomillashtirish

Simple Explanation

Birinchi javob — qoralama. Professional ish: natijani bahola → aniq tuzatish ber → qayta so'ra.

Takomillashtirish buyruqlari

code.text
TEXTNusxalash
01"3-variantni oldingi ohangda qoldir, lekin birinchi jumlani savolga aylantir."
02"Har bir kadrni 1 soniyaga qisqartir, ma'noni yo'qotma."
03"Faqat 4–6 kadrlarni qayta yoz, qolganini o'zgartirma."

⚠️ Common Mistake
"Yaxshiroq qil" deyish — qaysi jihatdan yaxshiroq ekanini aytmaydi. Aniq o'lchovni ayting (qisqaroq, kulgiliroq, rasmiyroq).

3.3 Few-shot va Strukturalangan (JSON) Chiqish

Simple Explanation

Few-shot — modelga 1–3 ta "yaxshi namuna" ko'rsatish. JSON chiqish — natijani dasturlar (skript, MCP, ffmpeg) o'qiy olishi uchun qat'iy formatda so'rash.

Namuna

code.text
TEXTNusxalash
01Quyidagi transkriptdan eng yaxshi 3 ta "klip" ni tanla.
02Faqat JSON qaytar, boshqa matn yo'q:
03[
04  {"start": "00:01:12", "end": "00:01:41", "title": "...", "reason": "..."}
05]
06Namuna (yaxshi klip): [qisqa misol]
07Transkript: [...]

💡 Key Idea
JSON chiqish — AI natijasini avtomatlashtirishga ulaydi: keyingi bosqichda skript shu vaqt belgilari bo'yicha ffmpeg bilan kesadi (PART 12).

3.4 Tekshirish (Verification) Odati

Simple Explanation

AI ishonchli ko'rinadi, lekin xato qilishi mumkin: vaqt belgilari, faktlar, ffmpeg parametrlari. Har doim tekshiring.

code.text
TEXTNusxalash
01Tekshiruv ro'yxati:
02☐ Vaqt belgilari haqiqiy materialga mosmi?
03☐ Faktlar/raqamlar manbasi bormi?
04☐ Buyruq (ffmpeg/skript) avval KICHIK namunada sinab ko'rildimi?
05☐ Huquqlar (musiqa, shrift, logotip) toza-mi?

📝 Practice Exercises

🟢 Exercise 1 — Easy

Task: "Menga video g'oyasi ber" promptini beshta qism bilan qayta yozing.

🟡 Exercise 2 — Medium

Task: Uzun intervyu transkriptidan 3 ta klip tanlatadigan, JSON qaytaradigan prompt yozing.

🐛 Debugging Challenge

Stsenariy: AI'dan "eng yaxshi 5 ta lahzani top" deganingizda, u har safar turli vaqt belgilari va ba'zan mavjud bo'lmagan daqiqalarni beryapti.

Your Task: Muammoning sabablari va yechimini toping.

<details> <summary>Solution</summary> Sabab: (1) model videoni emas, faqat taqdim etilgan matnni "ko'ra" oladi — agar transkriptda vaqt belgilari bo'lmasa, u taxmin qiladi; (2) mezon aniq emas. Yechim: vaqt belgilari bilan transkript bering (SRT/VTT), mezonni aniq yozing ("kulgi, kuchli fikr, savol-javob"), natijani transkriptdagi haqiqiy belgilar bilan solishtiring va "faqat berilgan transkriptdagi vaqtlardan foydalan" cheklovini qo'shing. </details>

📌 Chapter Summary

Prompt — beshta qism: rol, kontekst, vazifa, cheklov, format. Takomillashtirish aniq va lokal bo'lishi kerak. Few-shot va JSON chiqish — izchillik va avtomatlashtirishga olib boradi. Har doim tekshiring.

🎯 Key Takeaways

• Noaniq buyruq = o'rtacha natija
• Aniq, lokal tuzatish — eng tez yaxshilanish yo'li
• JSON chiqish — AI'ni pipeline'ga ulaydi
• Tekshirmasdan ishonmang

⚡ Quick Cheat Sheet

code.text
TEXTNusxalash
01ROL + KONTEKST + VAZIFA + CHEKLOV + FORMAT
02Iteratsiya: nimani saqla + nimani o'zgartir
03Avtomatlash: "Faqat JSON" + namuna
04Tekshir: vaqt, fakt, sinov, huquq

---